رفع شکاف درآمدی با اصلاح نظام بانکی، یاران های و مالیاتی -[جناب دکتر وحید شقاقی شهری روزنامه ایران

مهمترین سیاستی که باید در
شرایط تورمی در هر اقتصادی
گرفته شود کاهش شکاف
طبقاتی است. در کشورهایی
که درگیر تور مهای بالا هستند
بدون اصلاحات بنیادین این
شکاف هر روز بیشتر می شود
که متأسفانه آمارها هم نشان
میدهد شکاف طبقاتی به دلیل تورمی که در ایران طی
سا لهای اخیر داشتیم افزایش پیدا م یکند، پس لازم
است اصلاحات ساختاری و سیاست های بنیادین را برای
کاهش این شکاف طبقاتی درنظربگیریم. آمار ضریب
جینی اکنون به ۰.۴۲ رسیده است و سایر شاخصهای
شکاف طبقاتی نیز تقریباً همین آمار را نشان میدهد
که بیانگراین است، وضعیت مناسبی نداریم و باید به
سمت کاهش شکاف طبقاتی برویم چون شکاف طبقاتی
نارضایت یها را در جامعه افزایش میدهد. مواردی
از اصلاحات ساختاری وجود دارد که اینها میتواند تا
حدودی مانع شکاف طبقاتی شود. کشورهایی که درگیر
تورم بالا هستند اگر اصلاحات ساختاری برای آنها صورت
نگیرد شکاف طبقاتی آنها بیشتر میشود چون شکاف
طبقاتی به نفع ثروتمندان و به ضرر فقرا است و در واقع
تورم ثروت ثروتمندان را بیشتر و وضعیت معیشتی و
درآمدی فقرا را بدتر میکند لذا در دیگر جاهای دنیا که
دارای تور مهای بالا هستند برای کنترل شکاف طبقاتی
نظام کلیدی خود را دستکاری کرده و اصلاحات اساسی
انجام میدهند، نظا مهایی چون نظام مالیاتی، نظام
یارانه ای و دیگری نظام بانکی است. نظام کلیدی در
اقتصاد میتواند جلوی شکاف طبقاتی را در شرایط
تورمی بگیرد، نظام مالیاتی با پایه های مالیاتی مثل
مالیات بر ثروت، مالیات بر مجموع درآمد و مالیات بر
عایدی سرمایه و این سه پایه مالیاتی میتواند به بازتوزیع
ثروت کمک کند. در حوزه نظام یارانه ای ما اکنون
یارانه های بسیار زیادی را در اقتصاد ایران توزیع می کنیم
ولی یارانه ها به ده کهای کم درآمد اصابت نمی کند
و دهک ثروتمند از یارانه پنهان ۲۰ برابر دهک پایین
جامعه بهر همند هستند. اقتصاد ایران بیش از هزار هزار
میلیارد تومان یارانه پنهان میدهد ولی عمده آن نصیب
ده کهای ثروتمند میشود و آنها ۲۰ برابر ده کهای
ثروتمند از آن بهره میبرند و این نشان دهنده معیوب
بودن نظام یارانه ای در اقتصاد ایران است. دیگری نظام
بانکی است و باید با هدایت تسهیلات به سمت کسب
و کارهای خرد، متوسط و به سمت ارائه تسهیلات برای
افزایش قدرت خرید مردم برویم. گزارش های منتشر
شده نشان میدهد به دلیل فساد و رانت عمدتاً تسهیلات
نیز نصیب ده کهای پردرآمد میشود. این سه نظام
اساسی در اقتصاد ایران در خدمت ثروتمندان است و
در نظامی که دارای تور مهای بالاست قطعاً لازم است
به نفع ده کهای کم درآمد اصلاح شود. بنابراین باید
سریعاً نظام مالیاتی را اصلاح کنیم و مالیات بر ثروت و
مالیات بر مجموعه درآمد و مالیات بر عایدی سرمایه
را تثبیت کنیم و اینها باید اجرایی شود. اگر این سه پایه
مالیاتی تصویب و اجرایی شود یعنی ما از ثروتمندان
مالیات میگیریم و به نفع ده کهای کم درآمد بازتوزیع
می کنیم و این روال کار در تمام دنیا است بویژه در
کشورهایی که تور مهای بالایی دارند نر خهای مالیاتی
بیشتر میشود. این سه پایه مالیاتی در همه جای دنیا
وجود دارد به غیر از کشور ما که تصویب نشده است.
در کشور فرانسه مالیات بر ثروت وجود دارد و بین ۰.۵
تا ۱.۲۵ است و هر اندازه ثروت بیشتر شود نرخ مالیات
بر ثروت نیز بیشتر م یشود ولی در شرایط تورمی این
نر خها را بیشتر م یکنند تا بیشتر به بازتوزیع ثروت کمک
کنند. باید در ایران در نظام یاران های اصلاحات اساسی
صورت بگیرد چون کاملاً در خدمت ثروتمندان است.
هر کسی خودر وهای بیشتر، خانه های بزرگتر و مصرف
انرژی بیشتر دارد بیشتر از این یاران هها بهر همند م یشود
در حالی که مفهوم یارانه کمک به ده کهای کم درآمد
است نه حمایت از ثروتمندان. اقتصاد ایران معیوب
است و بد کار میکند و نیاز به اصلاحات اساسی دارد.
نظام بانکی یکی از رسالتهای خود را به عنوان حمایت
از نیازمندان، ده کهای کم درآمد، کسب و کارهای خرد و
متوسط تعریف کند و به سمت حمایت از کسب و کارهای
خرد برود. خیلی از مشاغل خرد را با تسهیلات اندک نیز
میتوان ایجاد کرد. اگر کلمه تولید را درست تعریف کنیم
یعنی زنجیره تولید از کسب و کارهای خرد و متوسط به
سمت کسب و کارهای خیلی بزرگ میشود خیلی از
کسب و کارهای خرد را با اندک تسهیلات ایجاد کرد به
شرط آنکه بتوانیم زنجیره تولید را به هم متصل کنیم.
در بحث حمایت از بنگا ههای زودبازده تسهیلات خرد به
مردم ارائه می شد و ایراد کار اینجا بود که چون زنجیره
تولید بین بنگا ههای کوچک، متوسط و بزرگ تعریف
نشده بود تسهیلات داده شده عمدتاً منحرف میشد و
به نیاز پاسخ نمی داد. پس باید زنجیره تولید تعریف
شود. در اقتصاد ایران زنجیره تولید بین بنگا ههای خرد
و متوسط تعریف نشده است و چون تعریف نشده بود
بنگا ههای زودبازده و تسهیلات خرد نیز به نتیجه نرسید.
برای کاهش شکاف طبقاتی که اکنون وضعیت بدی
درجامعه پیدا کرده است نیازمند اصلاحات اساسی در
هر سه نظام مالیاتی، یارانه ای و بانکی هستیم ولی اگر با
برنامه در اینها اصلاحات اساسی صورت گیرد م یتوانیم
بخشی از این شکاف طبقاتی که اکنون جامعه را آزار
میدهد، مهار کنیم.